با به تی ئاینی لیره به ده ست بینه

دونیا 115 جار هاتووه‌،،،قیامه‌تیش 115جار

مه‌لائیكه‌ت 88 جا هاتووه‌،،،شه‌یتانیش 88 جار

ژیان 145 جار هاتووه‌،،،مردنیش 145 جار

سوود 50 جار هاتووه‌ ،،،زیان\زه‌ره‌ر 50 جار

خه‌ڵك 50 جار هاتووه‌،،،نێردراوه‌كانیش 50 جار

ئیبلیس 11 جار هاتووه‌،،،په‌ناگرتن به‌خوای گه‌وره‌ له‌شه‌یتان 11 جار

موصیبه‌ت 75 جار هاتووه‌،،،سوپاس گوزاریش 75 جار

صه‌ده‌قه‌ 73 جار هاتووه‌،،،قه‌ناعه‌تیش 73 جار

مسوڵمانان 41 جار هاتووه‌،،،جیهادیش 41 جار

سیحر\جادوو 60 جار هاتووه‌،،،فیتنه‌ش 60 جار

زه‌كات 32 جار هاتووه‌،،،به‌ره‌كه‌تیش 32 جار

ئه‌قڵ 49 جار هاتووه‌،،،نور وڕووناكیش 49 جار

ئاره‌زوو 8 جار هاتووه‌،،،ترسیش 8 جار

زوڵم\سته‌م 114 جار هاتووه‌،،،ئارامگرتنیش 114 جار

ناوی(محمد)4 جار هاتووه‌،،،ناوی (الشریعة)ش 4 جار

ووشه‌ی پیاو 24 جار هاتووه‌،،،ئافره‌تیش 24 جار

هه‌روه‌ها سه‌مه‌ره‌یه‌كی تر هێنانی چه‌ند ناوێك به‌گوێره‌ی ژماره‌كانیان وه‌كو

وشه‌ی نوێژ 5 جار
وشه‌ی مانگ\شهر 12 جار
ووشه‌ی ڕۆژ 365 جار
وشه‌ی ده‌ریا 32 جار
وشه‌ی زه‌وی وشك 13 جار

سه‌یروسه‌مه‌ره‌یه‌كی تر نیشاندانی ڕێژه‌ی ڕووبه‌ری وشكانی وئاوی زه‌وی یه‌!!!

تێبینی:-زه‌وی=ده‌ریا+وشكانی=32+13=45

ڕێژه‌ی ڕووبه‌ری ده‌ریا له‌سه‌ر زه‌وی=( 32÷ 45 ) * 100 = 71.111111 %
ڕێژه‌ی ڕووبه‌ری وشكانی له‌سه‌ر زه‌وی= (13÷ 45 ) * 100 = 28.888888%

ڕێژه‌ی ڕووبه‌ری ده‌ریا +ڕێژه‌ی ڕووبه‌ری وشكانی= 100%

ربنا ما خلقت هذا باطلاُ سبحانك إني كنت من الظالمين.

ناوة جوانةكانى خوداى گةورة


بؤ خوداي گةورةية جوانترينى ناوةكان جابة و ناوانة لي ي ببارينةوة و واز لةو كةسانة بهينن كةلة راستيتي ناوةكانى لادةدةن و هاوبةشي بؤ پةيدا دةكةن و ناوى تري لي دادةتاشن بةسزاي كردةوةي خؤيان دةكةن

ژيانى پيغة مبةرى خؤشةويستمان محمد صلى الله عليه وسلم

ناوة جوانةكانى خوداى گةورةبة وينة

ناوة جوانةكانى خوداى گةورةبة فيديؤ

هل أسماء الله الحسنى محصورة العدد ؟

يرى جمهور العلماء أن أسماء الله تعالى غير محصورة في تسعة وتسعين اسما، قال الإمام النووي رحمه الله في تعليقه : " واتفق العلماء على أن هذا الحديث " إن لله تسعة وتسعين اسماً مائة إلا واحداً، من أحصاها دخل الجنة، وهو وتر يحب الوتر"  ليس فيه حصر لأسمائه سبحانه وتعالى ، فليس معناه : أنه ليس له أسماء غير هذه التسعة والتسعين ، وإنما مقصود الحديث أن هذه التسعة والتسعين من أحصاها دخل الجنة ، فالمراد الإخبار عن دخول الجنة بإحصائها لا الإخبار بحصر الأسماء ، ولهذا جاء في الحديث الآخر : " أسألك بكل اسم سميت به نفسك أو استأثرت به في علم الغيب عندك " ، وقد ذكر الحافظ أبو بكر بن العربي المالكي عن بعضهم أنه قال : لله تعالى ألف اسم ، قال ابن العربي : وهذا قليل فيها . والله أعلم .

 وأما تعيين هذه الأسماء فقد جاء في سنن الترمذي وغيره في بعض أسمائه خلاف ، وقيل : إنها مخفية التعيين كالاسم الأعظم ، وليلة القدر ونظائرها . " أهـ. من شرح صحيح مسلم. وقد أيد كلام الإمام النووي رحمه الله قول الرسول صلى الله عليه و سلم في دعاء الحزن : " ... أسألك بكل اسم هو لك، سميت به نفسك، أو أنزلته في كتابك ، أو علمته احدا من خلقك ، او استاثرت به في علم الغيب عندك". رواه أحمد وهو حديث صحيح. فهذا الحديث يدل على أن لله أسماء أكثر من تسعة وتسعين .

معتقد أهل السنة و الجماعة في أسماء الله الحسنى :

واعتقاد أهل السنة والجماعة يمكن إجماله في النقاط التالية:

·         الإيمان بثبوت الأسماء الحسنى الواردة في القرآن والسنة من غير زيادة ولا نقصان.

·         الإيمان بأن الله هو الذي يسمي نفسه، ولا يسميه أحد من خلقه ، فالله عز وجل هو الذي تكلم بهذه الأسماء، وأسماؤه منه، وليست محدثة مخلوقة .

·         الإيمان بأن هذه الأسماء دالة على معاني في غاية الكمال ، فهي أعلام وأوصاف، وليست كالأعلام الجامدة التي لم توضع باعتبار معناها .

·         احترام معاني تلك الأسماء وحفظ مالها من حرمة في هذا الجانب وعدم التعرض لتلك المعاني بالتحريف والتعطيل .

·         الإيمان بما تقتضيه تلك الأسماء من الآثار وما ترتب عليها من الأحكام.

وبالجملة فإن أهل السنة والجماعة يؤمنون بأسماء الله إيمانا صحيحا وفق ما أمرت به نصوص القرآن والسنة ووفق ما كان عليه فهم سلف الأمة .

الأسماء الواردة في القرأن الكريم :

الأسماء الواردة في الأحاديث النبوية :

ما أعتبره البعض من أسماء الله الحسنى :

ــ اسـماء الله الحسنى مع شرحها1


1-الرحمن: هذا الاسم يختص بالله سبحانه وتعالى ولا يجوز إطلاقه على غيره. وهو من له الرحمة، وهو الذي رحم كافة خلقه بأن خلقهم وأوسع عليهم في رزقهم.

2- الرحيم: خاص في رحمته لعباده المؤمنين، بأن هداهم إلى الإيمان، وأنه يثيبهم الثواب الدائم الذي لا ينقطع في الآخرة.

3- الملك: هو النافذ الأمر في مُلكه، إذ ليس كلُّ مالك ينفذ أمره، وتصرفه فيما يملكه، فالملك أعم من المالك، والله تعالى مالك المالكين كِلّهم، والمُلاَّك إنما استفادوا التصرف في أملاكهم من جهته تعالى.

4- القدوس: هو الطاهر من العيوب المنزه، عن الأولاد والأنداد.

5- السلام: هو الذي سلم من كل عيب، وبريء من كل آفة، وهو الذي سلم المؤمنون من عقوبته.

6- المؤمن: هو الذي صدق نفسه وصدق عباده المؤمنين، فتصديقه لنفسه علمه بأنه صادق، وتصديقه لعباده: علمه بأنهم صادقون.

7- المهيمن: هو الشهيد على خلقه بما يكون منهم من قول أو عمل.

8- العزيز: هو الغالب الذي لا يغلب، والمنيع الذي لا يوصل إليه.

9- الجبار: وهو الذي لا تناله الأيدي ولا يجري في ملكه إلا ما أراد.

10- المتكبر: وهو المتعالي عن صفات الخلق، والكبرياء صفة لا تكون إلا لله خاصة لأن الله عز وجل هو الذي له القدرة والفضل الذي ليس لأحد مثله، وذلك الذي يستحق أن يقال له المتكبر.
قال الله عزّ وجل في الحديث القدسي: "الكبرياء ردائي والعظمة إزاري فمن نازعني شيئاً منهما ألقيته في جهنم" رواه أبو داود وابن ماجه.

11- الخالق: وهو الذي أوجد الأشياء جميعها بعد أن لم تكن موجودة وقوله تعالى: {فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ} [المؤمنون: 14] أي تبارك الله أحسن المقدرين لأن الخلق يأتي بمعنى التقدير.

12- الباريء: هو الذي خلق الخلق عن غير مثال سابق.

13- المصور: هو الذي أنشأ خلقه على صور مختلفة.

14- الغفار: هو الذي يستر ذنوب عباده مرة بعد أخرى.

15- القهار: هو الذي قهر العاندين بما أقام من الآيات والدلالات على وحدانيته وقهر الجبابرة بعزِّ سلطانه وقهر الخلق كلهم الموت
.
16- الوهَّاب: هو الذي يجود بالعطاء الكثير.

17- الرزاق: هو القائم على كل نفس بما يقيمها من قوتها وطعامها، وما ينتفع به الناس من رزق مباحٍ وغير مباح.

18- الفتاح: وهو الذي يفتح المنغلق على عباده من أمورهم ديناً ودنيا وهو الذي يفتح بين الحق والباطل فيوضح الحق ويبينه ويدحض الباطل فيزهقه ويبطله.

19- العليم: بمعنى العالم على صيغة المبالغة، فالعلم صفة لله تعالى.

20، 21- القابض، الباسط: هو الذي يوسع الرزق ويقدره، يبسطه بجوده ورحمته ويقبضه بحكمته.

22، 23- الخافض، الرافع: هو الذي يخفض الجبارين والمتكبرين أي يضعهم ويهينهم، ويخفض كل شيء يريد خفضه، وهو الذي يرفع المؤمنين بالإسعاد وأولياءه بالتقريب.

24- المعز: وهو تعالى يعز من شاء من أوليائه والإعزاز على أقسام:

القسم الأول: إعزاز من جهة الحكم والفعل: هو ما يفعله الله تعالى بكثير من أوليائه في الدنيا ببسط حالهم وعلو شأنهم، فهو إعزاز حكم وفعل.

القسم الثاني: إعزاز من جهة الحكم: ما يفعله تعالى بأوليائه من قلَّة الحال في الدنيا، وأنت ترى من ليس في دينه فوقه في الرتبة فذلك امتحان من الله تعالى لوليه، وهو يثيبه إن شاء الله على الصبر عليه.

القسم الثالث: إعزاز من جهة الفعل: ما يفعله الله تعالى بكثير من أعدائه من بسط الرزق وعلو الأمر والنهي، وظهور الثروة في الحال في الدنيا، فذلك إعزاز فعل لا إعزاز حكم، وله في الآخرة عند الله العقاب الدائم، وإنما ذلك ابتلاء من الله تعالى واستدراج.

25- المذل: الله تعالى يذلُّ طغاة خلقه وعُتاتهم حكماً وفعلاً، فمن كان منهم في ظاهر أمور الدنيا ذليلاً، فهو ذليل حكماً وفعلاً.

26- السميع: وهو الذي له سمع يدرك به الموجودات وسمعه وسع كلَّ شيء فسبحان الذي لا يشغله سمع عن سمع، والسمع صفة لله تعالى.

27- البصير: وهو من له بصر يرى به الموجودات، والبصر صفة لله تعالى.

28- الحكم: هو الحاكم، وهو الذي يحكم بين الخلق لأنه الحَكَم في الآخرة، ولا حكم غيره. والحكام في الدنيا إنما يستفيدون الحكم من قبله تعالى.

29- العدل: وهو الذي حكم بالحقِّ، والله عادل في أحكامه وقضاياه عن الجور.

30- اللطيف: هو المحسن إلى عباده، في خفاء وستر من حيث لا يعلمون، ويُسيِّر لهم أسباب معيشتهم من حيث لا يحتسبون.

31- الخبير: هو العالم بحقائق الأشياء.

32- الحليم: هو الذي يؤخر العقوبة على مُستحقيها ثم قد يعفو عنهم.

33- العظيم: هو المستحق لأوصاف العلو والرفعة والجلال والعظمة وليس المراد به وصفه بعظم الأجزاء كالكبر والطول والعرض العمق لأن ذلك من صفات المخلوقين تعالى الله عن ذلك علواً كبيراً.

34- الغفور: هو الذي يكثر من المغفرة والستر على عباده.

35- الشكور: هو الذي يشكر اليسير من الطاعة، ويعطي عليه الكثير من المثوبة والأجر.

36- العلي: وهو تعالى عالٍ على خلقه فهو العالي القاهر.

37- الكبير: هو الموصوف بالجلال وكبر الشأن، فصغر دونه تعالى كل كبير.
38- الحفيظ: هو الحافظ لكل شيء أراد حفظه.

39- المقيت: هو المقتدر على كل شيء.

40- الحسيب: هو الكافي.

41- الجليل: هو عظيم الشأن والمقدار، فهو الجليل الذي يصغر دونه كل جليل ويتضع معه كل رفيع
.
42- الكريم: هو الجواد المعطي الذي لا ينفد عطاؤه.

43- الرقيب: هو الحافظ الذي لا يغيب عنه شيء.

44- المجيب: هو الذي يجيب المضطر إذا دعاه، ويغيث الملهوف إذا ناداه.

45- الواسع: هو الغني الذي وسع غناه مفاقر الخلق.

46- الحكيم: هو مُحكِم للأشياء متقن لها.

47- الودود: هو المحب لعباده.

48- المجيد: هو الجليل الرفيع القدر، المحسن الجزيل البرّ.

49- الباعث: يبعث الخلق كلَّهم ليوم لا شك فيه، فهو يبعثهم من الممات، ويبعثهم أيضاً للحساب.

50- الشهيد: هو الذي لا يغيب عنه شيء.

51- الحق: هو الموجود حقاً.

52- الوكيل: هو الذي يستقل بأمر الموكول إليه.

53- القوي: هو الكامل القدرة على كل شيء.

54- المتين: هو شديد القوة الذي لا تنقطع قوته ولا يمسه في أفعاله ضعف.

55- الولي: هو المتولي للأمور القائم بها، بأن يتولى نصر المؤمنين وإرشادهم، ويتولى يوم الحساب ثوابهم وجزاءهم.

56- الحميد: هو المحمود الذي يستحق الحمد.

57- المحصي: لا يفوته شيء من خلقه عداً وإحصاءً.

58- المبديء: هو الذي ابتدأ الأشياء كلها، لا عن شيء فأوجدها.

59- المعيد: هو الذي يعيد الخلائق كلهم ليوم الحساب كما بدأهم.

60- المحيي: هو الذي خلق الحياة في الخلق.

61- المميت: هو الذي خلق الموت، وكتبه على خلقه، واستأثر سبحانه بالبقاء.

62- الحي: هو الذي يدوم وجوده، والله تعالى لم يزل موجوداً ولا يزال موجوداً.

63- القيوم: هو القائم الدائم بلا زوال.

64- الواجد: هو الغني الذي لا يفتقر إلى شيء.

65- الماجد: هو بمعنى المجيد.

66- الواحد: هو الفرد الذي لم يزل وحده بلا شريك.

67- الأحد: هو الذي لا شبيه له ولا نظير.

68- الصمد: هو الذي يُقْصَدُ في الحوائج.

69- القادر: هو الذي له القدرة الشاملة، فلا يعجزه شيء ولا يفوته مطلوب.

70- المقتدر: هو التام القدرة الذي لا يمتنع عليه شيء.

71، 72- المقدم المؤخر: هو الذي يزن الأشياء منازلها فيقدم ما شاء ومن شاء ويؤخر ما شاء ومن شاء.

73، 74- الأول والآخر: وهو مقدم على الحوادث كلها بأوقات لا نهاية لها، فالأشياء كلها وجدت بعده، وقد سبقها كلها. الأول الذي لا بداية لوجوده والآخر الذي لا نهاية لوجوده.

وهو المتأخر عن الأشياء كلها، ويبقى بعدها، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول في دعائه: "أنت الأول فليس قبلك شيء وأنت الآخر فليس بعدك شيء" رواه مسلم والترمذي وابن ماجه.

75- الظاهر: هو الذي ظهر للعقول بحججه، وبراهين وجوده، وأدلة وجدانيته.

76- الباطن: هو الذي احتجب عن أبصار الخلائق وأوهامهم فلا يدركه بصر ولا يحيط به وهم.

77- الوالي: هو المالك للأشياء والمتولي لأمرها.

78- المتعالي: هو المنزه عن صفات الخلق.

79- البر: هو المحسن إلى خلقه، المصلح لأحوالهم.

80- التواب: هو الذي يقبل رجوع عبده إليه.

81- المنتقم: هو الذي ينتصر من أعدائه ويجازيهم بالعذاب على معاصيهم.

82- العفو: هو الذي يصفح عن الذنب.

83- الرؤوف: هو الذي تكثر رحمته بعباده.

84- مالك الملك: هو الذي يملك الملك، وهو مالك الملوك، والمُلاَّك يُصرِّفهم تحت أمره.

85- ذو الجلال والإكرام: هو المستَحق أن يُجَلَّ ويُكرم فلا يجحد.

86- المقسط: هو العادل في حكمه.

87- الجامع: هو الذي يجمع الخلق ليوم الحساب.

88- الغني: هو الذي استغنى عن الخلق، فهو الغني وهم الفقراء إليه.

89- المغني: هو الذي أغنى الخلق بأن جعل لهم أموالاً وبنين.

90- المانع: هو الذي يمنع ما أراد منعه، فيمنع العطاء عن قوم والبلاء عن آخرين.د

91، 92- الضار، النافع: هو الذي يوصل الضرر إلى من شاء وما شاء ويوصل النفع إلى من شاء وما شاء.

93- النور: هو الهادي الذي يبصر بنوره ذو النهاية ويرشد بهداه ذو الغواية.

94- الهادي: هو الذي بهدايته اهتدى أهل ولايته وبهدايته اهتدى الحيوان لما يصلحه واتقى ما يضره.

95- البديع: هو الذي انفرد بخلق العالم كله فكان إبداعه لا عن مثال سبق.

96- الباقي: هو الذي يدوم وجوده، وهو المستأثر بالبقاء.

97- الوارث: هو الذي يبقى بعد هلاك كل مخلوق.

98- الرشيد: هو الذي أرشد الخلق إلى مصالحهم، وأرشد أولياءه إلى الجنة وطرق الثواب.

99- الصبور: وهو الذي لا يعاجل العصاة بالعقوبة.

  باس له جؤنيه تي حه ج و عومره ده كات

ناوة جوانةكانى خوداى گةورة بةدةنگ
ناوة جوانةكانى خوداى گةورة بةوينة
ناوة جوانةكانى خوداى گةورة بة فيديؤ
ناوة جوانةكانى خوداى گةورة بةفلاش

  به شيوه pdfين ده تواني لاي خوت بخوينيته وه
جه زنه كان
به شي ئيمان و باوه ر
ياساكاني جمعة
ده ست نويز
به شي خؤشؤردن
به شي حه يز
به شي نويز
زنجيره فه رموده يه كي صه حيح له جه ند بواريكي جياوازدا

هـــــاوه لانـــي خـؤشـه ويـســت

سةرلةشكرى موسلمانان لةجةنكى بةدرى كةورةكئ بو؟ مصعب بن عمير
***********************
ئةوئافرةتةى لةجةنكى_ئوحد_بةركرى لةبيغةمبةر_ص_دةكردناوى؟ _نيسبةالمازنية_بوو
***********************
كئ بؤيةكةم جار رجم كرا لةئيسلام :‎?‎: ماعز بن مالك
***********************
ئةوهاوةلةبةدستى فريشتةكان نيزرا نازناوى_دفن الملائكة_ى بيدراناوى جى بوو؟ ناوى_خوبةيبى عةدى
***********************
بو ج هاوليك لةهةموو كةس زياتر لةبيغةمبر_ص_دةجوو :و:ئيمام حةسةن
***********************
يةكةمين غةزاى موسلمانةكان لةنيودةريا ناوى جى بو؟ :و: غةزاى_ذات الصواري:بوو
***********************
كام لةخيزانةكانى بيغةمبر_ص_ بالاى كورت بووه؟:و: عةزرةتى صفيه
***********************
ناوى ئةوتابعيةيى كةبيغمر_ص_ ئامؤزكارى هاوةلانى كرد كه هةركةس بئ كةيشت داواى نزاى لابكات؟ و: اويس القرني _بوو
***********************
ئةوهاوةلةكئ بوكاتيك قورئانى دةخويند فريشته دادةبةزينةخوارةوة؟ و: هاوةلى بةريز _أسيد بن خضير _بوو
***********************
ئةوهاوةلةى شارى_كوفه_ى لةعيراق دروست كردناوى ج بوو؟ و: سعد بن أبي وقاص
***********************
ئةوئافرةتةكامه بو كةخوداى كةورة سةلامى بؤ نارد؟ و: دايكى موسلمانان حةزرةتى _خديجه
***********************
براى شيرى بيغةمبةر_ص_كئ بو؟ و:_سفيان بن الحارث_و_عثمان بن مصغون_بوون
***********************
كئ _كعبى كورى ئةشرةفى_ جولةكةى كوشت؟ محمدبن مسلمه
***********************
بيغةمبر_ص_كئ لةهاوةلةكانى به_أل البيت_ دانا بوو؟ _سلمان فارس
***********************
دواين هاوةلى بةريزى بيغةمبةر_ص_ كةلةمةدينةوةفاتى كرد ناوى؟ و:_سعد بن سهل الانصاري

پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) مژده‌ی داوه‌ كه‌ هه‌ندێ‌ له‌و باوه‌ڕدارانه‌ خوای گه‌وره‌ ڕزگاریان ده‌كات له‌سزای ناوگۆڕئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن یه‌كه‌م:شه‌هیدبوون له‌پێناو خوادا له‌(میقدامی كوڕی مه‌عد)ه‌وه‌ ده‌فه‌رمووێت: پێغه‌مبه‌ر(ص.ع)فه‌رمووی: (( للشهيد عند الله ست خصال–في رواية-{سبع خصال} يغفر لة في أول دفعة من دمه ويرى مقعده من الجنة ويجار من عذاب القبر ويأمن من الفزع الآكبر...))
واته‌ : شه‌هید لای خوا حه‌وت شتی بۆ هه‌یه‌ ، به‌یه‌كه‌م دڵۆپ له‌ خوێنی كه‌ ده‌ڕژێت خوای گه‌وره‌ی له‌هه‌موو گوناهی خۆش ده‌بێت، وه‌ شوێنی خۆی له‌ به‌هه‌شت دا نیشان ده‌دات وه‌ پارێزراو ده‌بێت له‌سزای ناوگۆڕ...هتد.. واته‌ : هه‌مووجۆره‌ سزای ناوگۆڕی لێ‌ دوره‌ ، له‌ فه‌رمووده‌یه‌كی تردا(راشدی كوڕی سه‌عد)، ده‌فه‌رمووێت : هاوه‌ڵێكی پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) به‌ پێغه‌مبه‌ری ووت:((مابال المؤمنين يفتنون فى قبورهم إلاّ الشهيد ؟قال ((كفى ببارقة السيوف على رأسة فتنة)).واته‌: بۆچی باوه‌ڕداران توشی تاقی كردنه‌وه‌ ده‌بن له‌ گۆڕه‌كانیاندا ته‌ن شه‌هید نه‌بێت؟ پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) فه‌رمووی ((شه‌وقی شمشیر به‌سه‌ریانه‌وه‌ به‌سه‌ بۆتاقی كردنه‌وه‌)،ئیبن و قه‌یم-رحمه‌الله –ده‌فه‌رمووێت:(واتای ئه‌وفه‌رمووده‌یه‌ی پێشوو (والله أعلم) ئه‌وه‌ی: خوای گه‌وره‌ ئه‌و شه‌هیده‌ تاقی ده‌كاته‌وه‌ وه‌جیا ده‌كاته‌وه‌ له‌ دووڕه‌وه‌كان به‌شه‌وقوو بریسكه‌ی سه‌ری ئه‌و شمشێره‌ی كه‌ پێی شه‌هیدبوه‌و ڕای نه‌كردووه‌ له‌به‌رده‌میدا. وه‌ ئه‌گه‌ر دووڕوو بوایه‌ ئه‌وا ئارامی نه‌ده‌گرت و ڕای نه‌ده‌كردو ئه‌وه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی باوه‌ڕه‌كه‌ی وای لێكردوه‌ ئارام بگرێت و ڕوحی خۆی ببه‌خشێت له‌ پێناوی خوادا
دووه‌م: مردن له‌ ڕۆژی هه‌ینی دا یان له‌ شه‌وه‌كه‌یدا پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) ده‌فه‌رمووێت ((إن يوم الجمعة سيدَالايام ، وأعظمها عند الله ،وهو اعظم عند الله من يوم الآضحى و يوم الفطر...)) واته‌: ڕۆژی جومعه‌ سه‌روه‌ری و له‌ هه‌موویان گه‌وره‌تره‌ لای خوا، ئه‌و ڕۆژه‌ گه‌وره‌تره‌ لای خوا له‌ ڕۆژی جه‌ژنی ڕه‌مه‌زان و قوربان . وه‌ له‌ فه‌رمووده‌یه‌كی تردا ده‌فه‌رمووێت (( خير يوم طلعت عليه الشمس يوم الجمعة،فيه خلق اّدم {وفيه أدخل الجنة وفيه أخرج منها} {وفيه مات وفيه تيبَ عليه } {وفيه النفخة وفيه الصعقة}...)) واته‌: چاكترین ڕۆژێك ڕۆژی به‌سه‌ردا هه‌ڵ هاتبێت ، ڕۆژی جمعه‌یه‌ له‌و ڕۆژه‌دا ئاده‌م (علیه‌ السلام) دروست كرا ، وه‌ له‌وڕۆژه‌دا كراوه‌ته‌ ناو به‌ هه‌شته‌وه‌، وه‌ له‌و ڕۆژه‌دا ده‌ركراوه‌ له‌ به‌هه‌شت ، وه‌له‌وڕۆژه‌دا ته‌وبه‌ی لێوه‌رگیراوه‌ ، وه‌له‌و ڕۆژه‌شدا وه‌فاتی كردوه‌ ، وه‌ هه‌ر له‌وڕۆژه‌دا ڕۆژی كۆتایی دێت له‌ عبدالله ی كوڕی عه‌مره‌وه‌ (ر. ده‌فه‌رمووێت پێغه‌مبه‌ر(ص.ع)فه‌رمووی :((مامن مسلم يموت يوم الجمعة أو ليلة الجمعة إلا وفاه الله من فتنة القبر ))..واته‌: هه‌ر موسڵمانێك له‌ ڕۆژی جومعه‌دا یان له‌شه‌وه‌كه‌یدا بمرێت خوای گه‌وره‌ له‌ تاقیكردنه‌وه‌ی گۆڕ ده‌یپارێزێت
سێ‌ یه‌م: پاسه‌وانی كردن له‌ پێناوی خودا ئه‌بوهوره‌یره‌ (ر.ض) ده‌فه‌رمووێت پێغه‌مبه‌ر(ص.ع)فه‌رمووی ((كل ميت يختم على عملها الا الذى مات مرابطاً في سبيل الله فإنه ينمو له عمله إلى يوم القيامة ويأمن من فتنة القبر)) واته‌:(هه‌موو مردوویه‌ك كۆتایی به‌ كرده‌وه‌كانی دێت و مۆر ده‌نێرێت به‌سه‌ریدا ته‌نها ئه‌و كه‌سه‌ نه‌بێت كه‌ له‌ پێناوی خوای گه‌وره‌ پاسه‌وانی كردووه‌ دژ به‌دوژمنانی كافر ئه‌و كه‌سه‌ كرده‌وه‌كه‌ی گه‌شه‌ی پێ‌ ده‌درێت له‌ گۆڕدا تا ڕۆژی كۆتایی و پارێزراو ده‌بێت له‌ سزاو تاقی كردنه‌وه‌كانی ناو گۆڕ ). وه‌هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) ده‌فه‌رمووێت ((من مات مرابطاَ في سبيل الله اجري عليه عمله الصالح الذي كان يعمل {(وفي رواية) اجر الله له اجره الذي كان يعمل : اجر صلاته و صيامه ونفقته}،واجرى عليه رزقه ، وأمِن من الفتان،وبعثه الله امنا من الفزع الكبر))،واجری علیه رزقه ، وأمِن من الفتان،وبعپه الله امنا من الفزع الكبر واته‌ :هه‌ركه‌سێك بمرێت له‌كاتی پاسه‌وانی كردندا له‌ پێناوی خوای گه‌وره‌ ،خوا ئه‌وكرده‌وه‌ چاكه‌ی بۆ درێژه‌ پێده‌دات {پاداشتی ئه‌و كاره‌ی كه‌ ئه‌نجامی داوه‌ :پاداشتی نوێژو ڕۆژو وه‌ خه‌رجیه‌كانی }،وه‌ درێژ به‌ ڕۆزی
پێدانی بۆ ده‌درێت تا ڕۆژی كۆتایی وه‌ دوور ده‌بێت له‌ تاقیكردنه‌وه‌ و لێ‌ پرسینه‌وه‌ی ناو گۆڕ، وه‌ له‌ڕۆژی كۆتایشدا خوای گه‌وره‌ زیندوی ده‌كاته‌وه‌ و بێ‌ ترسی ده‌كات له‌ تۆقینی هه‌ره‌ گه‌وره ‌ . چواره‌م: خوێندنی سوڕه‌تی (الملك) پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) ده‌فه‌رمووێت: ((سوره‌ تبارك هی المانعه‌ من عذاب القبر ...))واته‌ (سوڕه‌تی ته‌باره‌كه‌ ئه‌و سوڕه‌ته‌یه‌ كه‌ ڕێگره‌ له‌ سزای ناوگۆڕ) واته‌: ئه‌و موسڵمانانه‌ی كه‌ بیخوێنن یان لبه‌به‌ریانه‌ هیوا وایه‌ كه‌ (إنشا الله) خوای گه‌وره‌ بیان پارێزێت له‌ سزای ناو گۆڕ . پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) ده‌فه‌رمووێت(إن سورة في القران ثلاثون أية شفعت لصاحبها حتى غفر له (تبارك الذي بيده الملك ) واته‌: سوڕه‌تێك له‌ قورئاندا هه‌یه‌ سی ئایه‌ته‌ تكای بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی كرد تا خوالێ‌ ی خۆش بوو.خوێندنه‌وه‌كه‌شی- والله أعلم – چاكتر وایه‌ پێش خه‌وتن بێت. له‌ڕیوایه‌تێكی تردا ده‌فه‌رمووێت:((كان لاینام حتی یقرأ (السجده‌) ،و(تبارك ) ،{وبنی اسرایل)و (الزمر)}.واته‌: هه‌مووشه‌وێك پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) پێش ئه‌وه‌ی بخه‌وێت چوار سوڕه‌تی خوێندووه‌ یه‌كێ‌ له‌و سوڕه‌تانه‌ سوڕه‌تی
شان (الاسراْ ) ، و پاشان (الزمر) ،بۆیه‌ پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) ده‌فه‌رمووێت: پارێزراوه‌ له‌سزای ناو گۆڕ وه‌ هه‌روه‌ها ده‌وركردنه‌وه‌ و خوێندنه‌وه‌ی ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌ دێته‌وه‌ وه‌ڵام له‌سه‌ر خاوه‌نه‌كه‌ی وه‌ دووری ده‌خاته‌وه‌ له‌سزای ناوگۆڕ .وه‌ له‌ڕیوایه‌تێكی تردا هاتووه‌ :((من قرأها كل لیله‌ جا‌وت تجادل عن صاحبها)).واته‌:(( هه‌ركه‌سێك هه‌موو شه‌وێك بیخوێنێته‌وه‌ ، دێت و خاوه‌نه‌كه‌ی سه‌رده‌خات و تكای بۆده‌كات
پێنجه‌م:مردن به‌نه‌خۆشی سك چوون له‌ (سوله‌یمانی بن صرد و خالید بن عرفطه‌) و ( رضی الله عنهما). پێغه‌مبه‌ر(ص.ع) فه‌رموویه‌تی :....((من يقتله بطنه فلن يعذب في قبر...)واته‌ : هه‌ركه‌سێك سكی بیكوژێت یاخود ببێته‌ هۆی مردنی و له‌ناو چوونی به‌ هیچ جۆرێك سزا نادرێت له‌ گۆڕدا . دیاره‌ ئه‌وه‌ش كه‌ ئیمامی (سندی) ده‌فه‌رمووێت: ئه‌م (بطن) ه‌ مه‌به‌ستی له‌( إستسقاْ ) واته‌: ووشك بوونه‌وه‌ی ناو سك كه‌ به‌هۆی سك چوونه‌وه‌ ده‌بێت (والله أعلم) شه‌شه‌م: خێرو چاكه‌كردن خێرو چاكه‌ كردن گوناه ده‌كوژێنێته‌وه‌ ، وه‌ك چۆن ئاو ئاگر ده‌كوژێنێته‌وه‌ ، خێرو (صدقه‌) ی نهێنی توڕه‌ بوونی خوا ناهێڵێت به‌سه‌ر خاوه‌نه‌كه‌یه‌وه‌ ، وه‌له‌ گۆریشدا سزاو گه‌رمایی له‌سه‌ر خاوه‌نه‌كه‌ی ده‌كوژێنێته‌وه‌ : عوقبه‌ی كوڕی عامر (رضی الله عنهما) ده‌گێڕێته‌وه‌ له‌ پێغه‌مبه‌روه‌(ص.ع) كه‌ فه‌رموویه‌تی : :((إن الصدقة لتطفيء عن أهلها حر القبور..)) واته‌: خێر و چاكه‌ كردن گه‌رماو گڕی ناو گۆڕه‌كان ده‌كوژێنێته‌وه‌ به‌سه‌ر خاوه‌نه‌كانیانه‌وه‌

خودای گه‌وره‌ ده‌فه‌موێت( فِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ {20} وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ) ذاريات (20-21) واته‌ : (بیگۆمان له‌سه‌ر زه‌ویدا به‌ڵگه‌و نیشانه‌ی زۆر هه‌یه‌ بۆ كه‌سانێك كه‌ به‌شێوه‌ێن دڵنایی دا ده‌گه‌ڕێن * هه‌ره‌وه‌ها له‌ خودی خۆشتاندا ، ئایا ئه‌وه‌ بۆ له‌ خۆتان ناڕوانن ه‌ بینایتان ناخه‌نه‌كا) هه‌روها ده‌فه‌رموێت (رِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ )فصلت : 53 واته‌ : (ئێمه‌ له‌ ئاینده‌دا به‌ڵگه‌و نیشانه‌ی سه‌رسوڕهێنه‌ر یان نیشان ده‌ده‌ین له‌ ئاسۆكانی بوونه‌وه‌ردا و له‌ خودی خۆشیاندا ، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه‌ی تا چاك بۆیان روون بێت و دڵنیابن كه‌ ئه‌وا زاته‌ هه‌ق و راست و ره‌وایه‌ ، ئایا شایه‌تی په‌روه‌ردگارت به‌س نیه‌ كه‌ بێگومان ئاگاو زانایه‌ به‌ هه‌موو شتێك )
ئه‌م ئایه‌تانه‌ ، مرۆڤیان ئاراسته‌كردووه‌ به‌ره‌و ئه‌و به‌ڵگه‌و نیشانه‌ ئاشكرایانه‌ی كه‌ له‌ دروست بوونی دا هه‌یه‌ هه‌رگیز كۆتایی نایه‌ت . هه‌روه‌ك و مژده‌ ده‌دات كه‌ خوای گه‌وه‌ره‌ له‌ دوارۆژدا بۆ خه‌ڵكی ئاشكرایان ده‌كات ، تاوه‌كو بۆیان روون بێته‌وه‌ كه‌ خوا هه‌قه‌ ، كه‌وا بوو ئه‌ی موسوڵمان وه‌ره‌ با هه‌وڵ بده‌ین ئه‌م مرۆڤه‌ بناسین ، ئه‌و به‌دیهێنراوه‌ سه‌یرو سه‌مه‌ره‌ و ئاڵۆزه‌ ، به‌ڵكو له‌ ژێر سێبه‌ری ئه‌و ئایه‌ته‌ قوڕئانیه‌كان بژین كه‌ مرۆڤی دانا واق و ڕمان ده‌كه‌ن : *له‌ گه‌ده‌دا (35) ملیۆن رژێنی پێكهاته‌ ئاڵۆز بۆ ده‌ردانی ماده‌كان به‌دی ده‌كرێن ، به‌ڵام ئه‌و خانه‌ دیوارانه‌ی كه‌ ترشی كلۆری ئاو ده‌رده‌ده‌ن به‌ ملیار خانه‌ نه‌زنده‌ ده‌كرێن . *وله‌ ناو ریخۆڵه‌ (عه‌فه‌ج و سائم) دا له‌ خه‌ر (1سم) چوارگۆشه‌ دا (3600) مه‌میله‌ بۆ مژینی خۆراكی هه‌رس كراو به‌دی ده‌كرێت .
*‌ له‌ ناو ریخۆڵه‌ باریكه‌دا (2500) مه‌میله‌ هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا درێژی ریخۆڵه‌كه‌ له‌ ناو له‌شی مرۆڤدا (8) هه‌شت مه‌تره‌ . * روو پۆشی ده‌مدا (500،000) پێنج سه‌د هه‌زار خانه‌ هه‌یه‌ كه‌ ده‌ست به‌جێ‌ قه‌ره‌بوو ده‌بێته‌وه‌ ئه‌مه‌ش له‌ هه‌موو پێنج ده‌قیقه‌یه‌كدا . *له‌ زماندا (9000) خانه‌ی تام كردن هه‌یه‌ بۆ جیاكردنه‌وه‌ی تامه‌كانی شیرینی و ترشی و تاڵی و سوێری . *ئه‌گه‌ر بێ‌ و خرۆكه‌ سووره‌كانی ناو یه‌ك لاشه‌ له‌ ریزێكدا له‌ ته‌نیش یه‌كترمان دانان ، ئه‌وا (5 – 6) جاران به‌ده‌وری ئه‌و گۆی زه‌ویه‌دا ده‌سورێنه‌وه‌ كه‌ ئێمه‌ی له‌سه‌ر ده‌ژین ، به‌ڵام رووبه‌ره‌كه‌ی به‌ (3400) و ژماره‌كه‌شیان له‌هه‌ر مللیمه‌ترێكی سێ‌ جا له‌ خوێندا به‌ (5) ملیۆن خرۆكه‌ی سوور مه‌زنده‌ ده‌كرێت .
*دڵ : كه‌ ترۆمپای ژیانه‌و له‌كار ناكه‌وێت ، ژماره‌ی لێدانه‌كانی له‌ خوله‌كێكدا (60 بۆ 80) جار لێده‌ده‌ات رۆژانه‌ زیاتر له‌ (سه‌د هه‌زار) جار لێده‌دات كه‌ له‌ میانه‌یاندا پاڵ به‌ (8000) لیتر خوێنه‌وه‌ ده‌نێت ، هه‌روه‌ها به‌ درێژای ژیانی مرۆڤێكی مام ناوه‌ندیش پاڵ به‌ نزیكه‌ی (56) ملیۆن گاڵۆن خوێنه‌وه‌ ده‌نێت ، ئایا هیچ ئامێرێكی دیكه‌ ده‌توانێت ئه‌م كاره‌ قوره‌سه‌و بۆ ئه‌و ماوه‌ درێژه‌ ئه‌نجام بدات به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی پێویستی به‌ چاككردنه‌وه‌ هه‌بێ‌ ؟! * له‌ ژێر پێست دا (5-15) ملیۆن رێخه‌ری پله‌ی گه‌رمی له‌ش هه‌یه‌ ، وه‌ ئه‌و رێكخه‌ره‌ش بریتی یه‌ له‌و رژێنه‌ ده‌مارییه‌ی كه‌ له‌ش رزار ده‌كات له‌ پله‌ی گه‌رمی زیاد ئه‌ویش به‌ هۆی كرداری به‌هه‌ڵم به‌ه‌ن و ئاره‌قه‌ كردنه‌وه‌ . * لووت له‌ مرۆڤدا بۆ چه‌ند بۆڕیه‌ك دابه‌ش ده‌بێت پاشان بۆ چه‌ند بۆڕیچكه‌یه‌ك و ، به‌م شێوه‌یه‌ هه‌تا ده‌گاته‌ لق گه‌لێكی ورد له‌سه‌ر ئاستی سی یه‌ چیكڵدانۆچكه‌كان ، كه‌ ژماره‌یان ده‌گاته‌ (750) ملیۆن چیكڵدانۆچكه‌ ، وه‌ هه‌ر چیكڵدانۆچكه‌یه‌كیش به‌به‌رگێكی نه‌رم داپۆشراوه‌ و چه‌ند ورده‌ ده‌ماره‌ خوێنكێش به‌ دیواره‌كه‌ ده‌لكێت ، به‌م شێوه‌یه‌ پاڵاوتنی خوێن جێ‌ به‌جێ‌ ده‌بێت ئه‌ویش به‌ ده‌ركێشانی گازی خه‌لووز و به‌خشینی گازی ئۆكسجینی پێویست به‌ له‌ش
*هه‌موو رۆژێك مرۆڤ (25) هه‌زار جار هه‌ناسه‌ ده‌دات كه‌ تیایاندا (180) مه‌تر سێ‌ جا له‌ هه‌وا هه‌ڵده‌مژێت ، له‌وه‌شدا (6,5) مه‌تر سێ‌ جا گازی ئۆكسجینی بۆ خوێن لێ‌ وه‌رده‌گرێت * له‌ مێشكدا (13) ملیار ده‌ماره‌خانه‌ و (100) ملیار لینجه‌ خانه‌ی به‌یه‌كه‌وه‌ نوساو هه‌یه‌ كه‌ به‌ربه‌ستێكی پته‌و پێكده‌هێنێت بۆ پارێزگاری كردن له‌و ده‌ماره‌ خانانه‌ له‌ كاریگه‌ری هه‌ر ماده‌یه‌ك ، وه‌ وه‌رمه‌كانیش به‌ تایبه‌تی له‌سه‌ر حیسابی لینجه‌ خانه‌كان گه‌شه‌ ده‌كه‌ن و وه‌كوو ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌ماره‌ خانانه‌ رێگه‌یان له‌ ژێرپه‌نجه‌ گرتبێ‌ * ئه‌گه‌ر بێ‌ و هه‌سته‌خانه‌كانی له‌ش له‌یه‌ك ریز دابنێن ئه‌وا دڕێژیه‌كه‌ی ده‌گاته‌ چه‌ند جار ئه‌وه‌نده‌ی ماوه‌ی نێوان مانگ و زه‌وی . * چاو : له‌یه‌ك چاودا نزیكه‌ی (140) ملیۆن وه‌رگری روناكی هه‌ستیار هه‌ن ، كه‌ ناو ده‌برێن به‌ (قووچه‌كه‌كان و گۆچان) ، ئه‌مه‌ش یه‌كێكه‌ له‌و (ده‌) چینه‌ی كه‌ تۆڕی چاو پێكده‌هێننكه‌ ئه‌ستوریه‌كه‌ی به‌ هه‌ر (ده‌) چینه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌گاته‌ ملیمه‌تر.
هه‌روه‌ها له‌ چاودا نیو ملیۆن ریشاڵه‌ ده‌مار ده‌رده‌چن كه‌ وێنه‌كان به‌ شێوه‌ی ره‌نگاو ره‌نگ ورده‌كار ده‌گوازنه‌وه‌ كه‌ تازه‌ترین كامیرا له‌به‌رده‌می دا ده‌سته‌ وه‌ستان ده‌بێت * به‌ڵام گوێ‌ : وه‌ له‌ ئه‌ندامی (كۆڕتی) كه‌ تۆڕی گوێ‌ ده‌گرێته‌وه‌ ، (3000) خانه‌ی بیستن به‌دی ده‌كرێن بۆ گواستنه‌وه‌ی هه‌موو جۆره‌ ده‌نگه‌كان به‌ جیاوازی له‌رینه‌وه‌ و توندیان به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر هه‌ستیارانه‌ . وه‌ له‌ناو گوێی ناوه‌وه‌به‌شێك هه‌یه‌ كه‌ ناو ده‌برێت به‌ (وێل بوون) (التیه‌) چونكه‌ بابای لێكۆڵه‌ر خه‌ریكه‌ وێڵ و سه‌رگه‌ردان ده‌بێت له‌به‌ر ئه‌و شێوه‌ داڵانه‌ ته‌سك و رێره‌وو چاڵایی و ژوورو لووله‌ و په‌یوه‌ندی كردن و تۆری رێكخستن و ئه‌و په‌یوه‌ندیانه‌ی له‌ ناو ئه‌و به‌شه‌ دا هه‌ن . * له‌ ناو له‌شدا یه‌ك ملیۆن یه‌كه‌ی فه‌مان بۆ پاڵاوتنی خوێن هه‌ن كه‌ ناو ده‌برێن به‌ (نه‌فرۆنات) ، وه‌ له‌ ماوه‌ی (24) كاتژمێر دا (180) لیتر خوێن بۆ هه‌نا هه‌ردوو گورچیله‌ دێن ، وه‌ (180) لیتری لێ‌ ده‌پاڵێورێت و ،
پاشان زۆرینه‌ی خوێنه‌كه‌ دووباره‌ له‌ ناو بۆڕیه‌كانی گورچیله‌وه‌ ده‌مژرێت و ته‌نیا (1,5) لیتر لێ‌ ی ده‌رده‌رێته‌ ده‌ره‌وه‌ كه‌ ئه‌ویش به‌ میز ناسراوه‌ . وه‌ درێژی بۆڕیه‌كه‌ی (نه‌فرۆنات) ده‌گاته‌ نزیكه‌ی (50) كیلۆمه‌تر . (صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْء) (النمل : 88) واته‌ :( ئه‌مه‌یه‌ ده‌ستكردی ئه‌و خودایه‌ی كه‌ هه‌موو شتێكی به‌و په‌ڕی رێك و پێكی دروست كردووه)‌ وه‌ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت به‌دوای وورده‌كاریه‌كان و سه‌رسورهێنه‌ره‌كانی له‌شی مرۆڤدا بگه‌ڕێین و هه‌وڵی ناسینیان بده‌ین ئه‌وا له‌ ئه‌نجامی سه‌رسام بوون و واق وڕماندا توشی سه‌ره‌ سوورێ‌ ده‌بین ( رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ] ال عمران : 191 واته‌ : ( په‌روه‌ردگاره‌ تۆ ئه‌و هه‌موو دروستكراوانه‌ت به‌بێ‌ هووده‌ و به‌بێ‌ ئه‌نجام دروست نه‌كردووه‌ ، پاكی و بێگه‌ردی و شایسته‌ی تۆیه‌ ، ده‌تۆش بمانپارێزه‌ له‌ سزای ناو ئاگری دۆزه‌خ)

سوپاس و ستایش بؤ خوای گه‌وره‌ومیهره‌بان درودو به‌زه‌یی له‌سه‌ر گیانی پاكی پيغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم وهاوه‌له‌كانی بيت ئه‌م نامه‌یه‌ بریتی یه‌ له‌ چه‌ند ئامؤژگاریه‌كی به‌سوود بؤ ئافره‌تانی موسلمان به‌ گشتی و ئه‌و خوشكانه‌ی كه‌ ئیمانیان كزه‌ به‌ تایبه‌تی كه‌ به‌داخه‌وه‌ دوور كه‌وتونه‌ته‌وه‌ له‌ قورئان وسوننه‌ت له‌گه‌ل ئه‌وه‌ش دا خؤیان به‌ موسلمان ده‌زانن كه‌وا ده‌زانن وه‌ك فيریان كردوون كه‌ ده‌لين ئیمان له‌ دل دایه‌ راسته‌ كه‌ ئیمان له‌ دلدایه‌ به‌لام به‌ هيزی راستی ئه‌و ئیمانه‌ به‌ كرده‌وه‌كانی ده‌رده‌كه‌ويت خوشكی موسلمان ئه‌م وته‌یه‌م بؤ تؤی به‌ريزه‌ له‌ دلی برایه‌كی پر به‌زه‌یییه‌وه‌ كه‌ خؤشی تؤی ئه‌ويت له‌دنیادا سه‌ركه‌وتنی بؤت ئه‌ويت له‌قیامه‌تدا كه‌ هیچ كه‌س له‌ ده‌ستی ده‌رباز نابيت ئه‌وه‌ش بزانه‌ ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر موسلمانان هاتووه‌ به‌گشتی هه‌مووی به‌هؤی كرده‌وه‌كانی خؤیانه‌وه‌یه وه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموئ مَّا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللّهِ وَمَا أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِكَ وَأَرْسَلْنَاكَ لِلنَّاسِ رَسُولاً وَكَفَى بِاللّهِ شَهِيداً ٧٩ سورة النسا‌ء واته‌ هه‌ركاريكی چاكت تووش بيت ئه‌وا له‌خواوه‌یه‌،وه‌ هه‌ر كاريكی
خراپت تووش بيت ئه‌وا له‌خؤته‌وه‌یه‌ واته‌ ئه‌نجامی كرده‌وه‌ خراپه‌كانی خؤته‌ چونكه‌ خوای گه‌وره‌ سته‌م له‌كه‌س ناكات ،له‌هه‌مان واتادا خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموئ وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَن كَثِيرٍ ٣٠سورة الشوری وه‌ له‌ ئایه‌تيكی تردا ده‌فه‌رموئ ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ٤١ سورة الروم خوشكی ئازیزم ئه‌وه‌ی كه‌به‌سه‌ر موسلمانان هاتووه‌ له‌كوشتنی پیاوه‌كانیان و به‌هه‌تیو كردنی جگه‌رسؤزه‌كانیان وه‌ بيوه‌ژن كردنی ئافره‌ته‌كانیان و حه‌یابردنیان و ئاواره‌بونیان و تالان كردنی مالیان ئه‌مانه‌ هه‌مووی خوين له‌دلی هه‌موو برواداريك دينيت چاك بزانه‌ خوشكی خؤم كه‌ئه‌مه‌ هه‌مووی به‌رهه‌می دوور كه‌وتنه‌وه‌یانه‌ له‌ به‌رنامه‌كه‌ی خوا خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموئ وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى * قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنتُ بَصِيراً * قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنسَى سورة طـه ١٢٤ ١٢٦
واته‌ خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموئ‌ هه‌ركه‌س دژی به‌رنامه‌كه‌ی من بوه‌ستئ‌ ئه‌وا ژیانيكی تال و زؤر ناخؤش چاوه‌روانيتی وه‌له‌رؤژی قیامه‌تدا به‌كويره‌ی حه‌شر ده‌كرئ ده‌لئ ئه‌ی خوایه‌ بؤچی به‌كويری حه‌شرم ده‌كه‌ی كه‌من له‌دنیادا چاو ساغ بووم خوای گه‌وره‌ش ده‌فه‌رموئ هه‌ر به‌و شيوه‌یه‌ نیشانه‌كانی گه‌وره‌یی خوات پشت گوئ خست و له‌بیرت كردن كه‌واته‌ تؤش ئيستا له‌بیر ده‌كريی ئه‌ی خوشكی موسلمان ئه‌ی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ الله خوای تؤیه‌و ئیسلام دینته‌و محمد صلی الله علیه وسلم پيغه‌مبه‌رته‌و قورئان و سوننه‌ت و به‌رنامه‌ته‌ ئه‌ی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌له‌ ژير سيبه‌ری به‌زه‌یی خوادا ده‌ژی وه‌سه‌ر شؤریت بؤ فه‌رمانه‌كانی و خؤت ده‌گریته‌وه‌ له‌تاوان ئایا رؤژيك له‌رؤژان ئه‌م پرسیارانه‌ت له‌خؤت كردوه‌ بؤچی له‌ده‌ره‌وه‌و له‌به‌ر چاوی نامه‌حره‌مدا پيویسته‌ خؤم داپؤشم ئه‌م په‌یره‌ویه‌ بؤ كئ وه‌داپؤشین مانای چی واته‌ الحجاب وه‌مه‌رجه‌كانی چین ئه‌م چوار پرسیاره‌ پيویسته‌ هه‌موو كیژيكی موسلمان له‌ خؤی بكات و پيویسته‌ وه‌لامه‌كانی بزانيت و ئیشی پئ بكات
دوای زانینی به‌لگه‌كانی له‌ قورئان و سوننه‌ت بؤ ئه‌وه‌ی به‌ته‌واوی دلنیا بيت ليیان ئافره‌تی موسلمان خؤی داپؤشئ‌ چونكه‌ ئه‌زانئ كه‌ داپؤشین الحجاب بریتییه‌ له‌ پاكیو شه‌ره‌ف و حه‌یا خؤپاراستنه‌ له‌ چاوه‌ خائین و پیسه‌كان و تیره‌ ژه‌هراوییه‌كان چونكه‌ ئافره‌ت زؤر به‌ريزه‌ له‌ ناو موسلمانان و ئیسلامیشدا له‌به‌ر ئه‌وه‌ پيویسته‌ خؤی بپاريزيت له‌و گورگانه‌ی كه‌ له‌پيستی مه‌ردان به‌لام لای رؤژئاوایه‌كان ئاره‌زوو بازان و سه‌ركرده‌كانیان و ئافره‌تیان كردوه‌ به‌كه‌ره‌سه‌یه‌كی زؤر هه‌رزان كه‌ به‌كاری ده‌هينن له‌ هه‌واو ئاره‌زووه‌كانیاندا تا وای لئ‌ هات ئافره‌تیان كرد به‌ پيوپاگه‌نده‌ بؤ شتومه‌كه‌كانیان له‌ بواری بازرگانی دا بؤ ئه‌وه‌ی سه‌رنجی خه‌لكی پئ‌ رابكيشن به‌لام خوشكی باش ئه‌گه‌ر بیانبینیتایه‌ كه‌ كیژؤله‌یه‌كی زؤر جوان و گه‌نج نیت وه‌شيوه‌ت به‌كاری ئه‌وه‌ نایه‌ت وه‌ك بيلین پیر بویتایه‌ یان ناشرین بویتایه‌ ئه‌وه‌ هه‌رگیز وينه‌كه‌تیان له‌سه‌ر به‌رگی گؤراره‌كاندا بلاو نه‌ده‌كرده‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ ئافره‌تيكی زانایت یان رؤشنبیریت به‌لكو ئافره‌ت بووه‌ به‌
كه‌لوپه‌ليكی بازرگانی و ناو بازار لای ئاره‌زوو مه‌ندان كه‌ هیچ كه‌سيكیان نابینیت یارمه‌تیت بدات له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ ئافره‌تیت به‌لكو له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ شتومه‌كيكی چاكی له‌ بواری بازرگانی ئه‌واندا به‌لام ئافره‌ت له‌ ئیسلامدا به‌ته‌واوی پيچه‌وانه‌ی ئه‌و بؤچونه‌ بؤگه‌نه‌ی ئه‌وانه‌ چونكه‌ ريزو مافی تایبه‌تی خؤی دراوه‌تئ‌ به‌لام به‌داخه‌وه‌ له‌ زؤر شويندا گه‌وره‌ترین و به‌نرخترین شتی نه‌ماوه‌و له‌ بیر كراوه‌ كه‌ ئه‌وه‌یش پاكی و شه‌ره‌ف و حه‌یاو كه‌رامه‌تيتی ئافره‌ت هه‌ر ئه‌وه‌ ناوه‌ نییه‌و به‌س به‌لكو نیوه‌ی كؤمه‌له‌ چونكه‌ دایكه‌ خوشكه‌ خيزانه قوتابخانه‌یه‌كه‌ بؤ نه‌وه‌ی دوارؤژ وه‌ به‌ پشتیوانی خوای گه‌وره‌ ئالای ئیسلام به‌رز ده‌كاته‌وه ‌ شاعیريك ده‌لئ الام مدرسە إذا أعددتها * أعددت شعبا طیب الاعراق واته‌ دایك قوتابخانه‌یه‌كه‌ ئه‌گه‌ر ئاماده‌ت كر ئه‌وا گه‌ليكی ره‌گ داكوتاوت ئاماده‌كردوه ‌ ئافره‌ت و پیاو له‌ ئیسلامدا وه‌ك یه‌ك هه‌ردووكیان به‌نده‌ی خودان پيویسته‌ له‌ سه‌ریان به‌پئ ی به‌رنامه‌ی خوا برؤن به‌ريوه‌ كه‌ خوای گه‌وره‌ دروست كارو رزق ده‌ری هه‌موومانه‌ وه‌تؤش له‌ سایه‌ی میهره‌بانی ئه‌ودا ده‌ژیت وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ فه‌رمانی پئ‌ كردوویت كه‌ خؤت دابپؤشیت
تؤش ده‌بيت به‌جئ ی بينیت وه‌ك ده‌فه‌رمويت يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاء الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَّحِيماً ٥٩ سورة الاحزاب خوشكی ئازیز كاتيك كه‌ تؤ خؤت داده‌پؤشیت فه‌رمانيكی خوای گه‌وره‌ به‌جئ‌ ده‌هينیت كه‌ ئاسمانه‌كان و زه‌وی مولكی ئه‌ون و دروست كاری هه‌موو گه‌ردونه‌ ذَلِكُمُ اللّهُ رَبُّكُمْ لا إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ ١٠٢ سورة الانعام كاتيك كه‌ ئافره‌تی موسلمان له‌سه‌ر خؤداپؤشینه‌كه‌ی به‌رده‌وام بيت هه‌ر وه‌ك نويژ گه‌ريك وایه‌ كه‌له‌سه‌ر به‌رماله‌كه‌ی نويژ ده‌كات بابزانیت ئه‌ی خوشكی خؤم مردن و ژیان به‌ ده‌ست خوایه‌و توانای به‌سه‌ر هه‌موو شتيكدا ده‌شكيت ئینجا فریای خؤت بكه‌وه‌ پيش ئه‌وه‌ی روح بگاته‌ قور قوراگه‌ خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت وَجَاءتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ تَحِيدُ ١٩ سورة ق واته‌ ناخؤشیه‌كانی مه‌رگ ده‌ركه‌وتن به‌و شيوه‌ی كه‌ خوای گه‌وره‌ وه‌عدی پئ‌ دابوین كه‌ ئه‌وه‌ش تؤ بئ‌ ئاگا بوویت لئ‌ی ئینجا ئاگادار به‌ره‌وه‌ پيش ئه‌وه‌ی ببیت به‌سوته‌مه‌نی دؤزه‌خ وه‌كار به‌قورئان و سوننه‌ت بكه‌ چونكه‌ رؤژيك ده‌بيت كه‌ له‌به‌رده‌م خوای میهره‌باندا بوه‌ستیت بؤ لئ
پرسینه‌وه‌ كه‌ده‌بيت چؤن رؤژيك بيت خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ * يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ ١ - ٢ سورة الحـج واته‌ ئه‌ی خه‌لكینه‌ له‌ خوا بترسن و بیربكه‌نه‌وه‌ له‌ ناخؤشیه‌كانی رؤژی دوایی كه‌ خه‌لكی ده‌بینی وه‌ك سه‌رخؤش وان به‌لام هیچیان به‌مه‌ی سه‌ر خؤش نه‌بوون به‌لكو سزای خوای گه‌وره‌ تووندو تیژه‌ خوشكی خؤم بابزانیت كه‌ خؤداپؤشین له‌ ئیسلامدا مانایه‌كی زؤر زیاتری هه‌یه‌ له‌وه‌ی كه‌به‌داخه‌وه‌ خه‌لكی لئ‌ تئ‌ گه‌یشتووه‌ واده‌زانن كه‌ خؤ داپؤشین بریتییه‌ له‌ خویه‌كی كؤمه‌لایه‌تی له‌ باوو باپیرانمانه‌وه‌ بؤمان مابيته‌وه‌ یان كؤمه‌ل به‌سه‌ریدا سه‌پاندبيتین یان واده‌زانن بریتییه‌ له‌ دواكه‌وتن و كؤنه‌په‌رستی به‌ره‌رایی و به‌د ره‌وشتی رووتو قووتی بریتییه‌ له‌ پيشكه‌وتن و شارستانیه‌ت به‌لام به‌ته‌واوی پيچه‌وانه‌ی ئه‌وراو بؤ چونانه‌یه‌ به‌لكو خؤداپؤشینی ئافره‌ت قه‌لایه‌كه‌
كه‌ ئافره‌ت ده‌پاريزيت كؤمه‌لیش دوور ده‌خاته‌وه‌ له‌خراپه‌و به‌د ره‌وشتی هه‌روه‌ها خوشك و برایه‌تی دروست ده‌كات له‌ نيوان ئافره‌ت و پیاودا خوای گه‌وره‌ دوو چاوو زمان و دوو ليوی بؤ دروست كردوویو ته‌ندروستی پئ به‌خشیوی وه‌ ئه‌گه‌ر به‌نده‌یه‌كی بئ‌ توانایت وه‌ك ئيمه‌ بیر له‌ دروست كردنی خؤمان بكه‌ینه‌وه‌ چه‌نده‌ها نیعمه‌تی خوای گه‌وره‌ ده‌بینین كه‌ له‌ بژاردن نایه‌ت و شایه‌نی سه‌رسورمانه‌ كه‌ ئه‌م هه‌موو نیعمه‌ته‌ش منه‌تی خوای گه‌وره‌یه‌ به‌سه‌رمانه‌وه‌ ئینجا تؤش ئه‌ی به‌نده‌ی خوا شه‌رم له‌ په‌روه‌ردگارت بكه‌و فه‌رمانه‌كانی به‌جئ بینه‌و بگه‌ريره‌وه‌ بؤ سه‌ر ريگای راست كه‌به‌وه‌ ده‌وتريت باوه‌ر نه‌ك ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌راست و چه‌پ كاری خراپ ده‌كه‌ن و ده‌لين باوه‌ر له‌ دلدایه‌ راسته‌ باوه‌ر له‌ دلدایه‌ به‌لام ئه‌گه‌ر به‌ئه‌ندامه‌كانی له‌ش ئه‌و باوه‌ره‌ نه‌چه‌سپئ‌ ئه‌وا ده‌بيت چؤن باوه‌ريك بيت خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْراً أَن يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالاً مُّبِيناً ٣٦ سورة الاحزاب واته‌ هه‌ر كه‌س خؤی به‌ باوه‌ردار ده‌زانيت
ئه‌گه‌ر خوای گه‌وره‌ ئینجا پيغه‌مبه‌ره‌كه‌ی صلی الله علیه وسلم یاسایه‌كیان داناو فه‌رمانیان پيدا ئه‌وا نابيت خؤیان به‌ پئ ی به‌رژه‌وه‌ندی و ئاره‌زووه‌كانی خؤیان لئ‌ی هه‌لبژيرن به‌لكو ده‌بيت هه‌مووی به‌یه‌ك جار به‌جئ‌ ی بهينن وه‌هه‌ر كه‌سيك بئ فه‌رمانی خواو پيغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم بكات ئه‌وا گومرا بووه‌ خوا بمان پاريزيت له‌ كؤتایدا داواكارم له‌ خوای گه‌وره‌ كه‌ ئه‌م نامه‌یه‌ ببيته‌ هیدایه‌ت و گه‌رانه‌وه‌ی خوشكانمان بؤ ريگای راست و به‌رگی حه‌یاو شه‌ره‌ف له‌به‌ر بكه‌ن و دوور بكه‌ونه‌وه‌ له‌ ته‌قلیدی كويرانه

برای خۆشه‌ویست ، خوشكی ئازیز ، وادابنێ‌ كه‌ پاش چه‌ند چركه‌ ساتێكی كه‌م میوانێكی زێده‌ به‌ڕێزو خۆشه‌ویستت له‌ده‌رگای ماڵت ده‌دات و ده‌بێته‌ میوانی ماڵه‌كه‌ت ئه‌و میوانه‌ ئازیز و خۆشه‌ویسته‌ش پێغه‌مبه‌ری خودایه‌ (درود ی خوای لی بێت ) له‌سه‌ردانێكی چاوه‌ڕزان نه‌كراودا به‌ نوری پڕ به‌ره‌كه‌تی ماڵه‌كه‌ت رووناك ده‌كاته‌وه‌ پێش ئه‌وه‌ی پێغه‌مبه‌ر (درود ی خوای لی بێت ) بگاته‌ ماڵه‌كه‌ت چی ده‌كه‌یت ؟ له‌ كاتێكدا ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ به‌رێزه‌ (درود ی خوای لی بێت ) چاكتره‌ له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی كه‌ به‌سه‌ر زه‌ویدا رۆیشتوون و ده‌ڕۆن باشتره‌ له‌ هه‌موو سه‌رۆك و سه‌ردارانی جیهان چاكتره‌ له‌ هه‌موو بیرمه‌ند و هه‌ڵكه‌وتوانی گشتی ئه‌و زاته‌ هه‌ره‌ خۆشه‌ویستی خوایه‌ به‌سه‌ردان دێته‌ ماڵه‌كه‌ت
ئیستا رابمێنه‌ به‌نیازی چی بكه‌یت ئه‌ی هه‌ژار ؟ ئایا یه‌كه‌سه‌ر به‌ره‌و رووی ده‌رگاكه‌ت ده‌چیت و ئاوه‌ڵای ده‌كه‌یت ؟ تا له‌كاتی گه‌یشتنیدا ده‌ست له‌ملانی ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ بیت (درود ی خوای لی بێت ) و له‌و له‌و ده‌مدا فرمێسكه‌ قه‌تیس ماوه‌كانی چاوت تنۆك تنۆك ده‌ڕژێن و له‌ دیمه‌نێكی هه‌رگیز بیره‌چووه‌دا تێكه‌ڵ به‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ی به‌شادی ده‌بن ؟ وه‌ ده‌ڵێت : ئه‌م رۆژه‌ خۆشترین رۆژی ژیانمه‌ چونكه‌ به‌ شكۆدارترین كه‌س میوانی ماڵه‌كه‌مه‌ یان جه‌سته‌ت دێته‌ له‌رزین و به‌خێرایی به‌ره‌و ژووره‌كه‌ت راده‌كه‌یت ت شریتی گۆرانیه‌ كوردی و عه‌ره‌بی و توركی و ئه‌جنه‌بیه‌كانت بشاریته‌وه‌ له‌بری ئه‌وان شریتی قورئان و وانه‌ ئاینه‌یه‌كان له‌ جێیاندا دابێیت یان شریتی فیدۆ و سیدی یه‌ بێ‌ شه‌رمه‌كانت بشاریته‌وه‌ یان وێنه‌ ئه‌و گۆرانیبێژه‌ و سه‌ماكه‌رانه‌ی كه‌ دیواری ژووره‌كه‌تیان داپۆشیوه‌ لابده‌یت له‌ كاتێكدا كه‌ پێغه‌مبه‌ر (درود ی خوای لی بێت ) به‌ هیچ كام له‌مانه‌ رازی ینه‌ ؟ براكه‌م ئایا ئه‌و ساته‌ كه‌ دێته‌ هانات بۆ هێشتنه‌وه‌ی ریشت ؟ وه‌ ده‌رخستنی سیواكێك له‌ په‌نای فلچه‌ی ددانه‌كانت ؟ تا خۆت وا نیشان بده‌ی كه‌ زۆر گرینگی ده‌ده‌ی به‌ سونه‌ته‌ پیرۆزه‌كانی ئه‌و سه‌رداره‌ به‌رێزه‌ (درودی خوای لێبێت) خوشكی سوڵمان ئایا به‌ چ شێوازێكمو
پێشوازی له‌ پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ت ده‌كه‌یت كه‌ باشترین رێزی له‌ ئافره‌ت گرتووه‌ ؟ ئایا خێرا پۆشاكی شه‌رم و شكۆ ده‌پۆشیی و كه‌ چه‌ندین ساڵه‌ له‌به‌ر بڕیارێكی ده‌روونت پشت گوێت خستووه‌ و وازت لێ‌ هێناوه‌ ؟ یان به‌ سه‌ر قژێكی رووت و جل و به‌رگێكی ته‌سك و ده‌ماو چاوێكی ده‌رمان كراوه‌وه‌ پێشوازی له‌ پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ت (درودی خوای لێبێت) ده‌كه‌یت ؟ ئایا ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ (درودی خوای لێبێت) به‌سه‌ر و سیما و جل و به‌رگتدا ده‌زانێت كه‌ تۆی خاوه‌ن ماڵ موسوڵمانیت ؟ یان وا گومان ده‌بات كه‌ له‌ ده‌رگای ماڵی كچه‌ ئه‌كته‌رێكی رۆژئاوای داوه‌ كه‌ هیچ پابه‌ند بوونێكی به‌ ئیسلامه‌وه‌ نیه‌ ؟ ئایا له‌به‌ری چاوی ئه‌م به‌رێزه‌دا ده‌ست ده‌كه‌یت به‌ رێزگرتن له‌ دایك و باوكت و به‌رزو گه‌وره‌ راگرتنیان به‌ گوێ كردنی فه‌رمانه‌كانیان بانگ كردنیان به‌ جوانترین ناو ؟ یان هه‌ر ئه‌و هه‌ڵسوكه‌وته‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌یت كه‌ به‌ر له‌ هاتنی پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ت (درودی خوای لێبێت) كردوته‌ له‌ به‌ گوێ‌ نه‌كردنیا ن ده‌نگ به‌رزكردنه‌وه‌ به‌سه‌ریاندا و فه‌رمان كردن پێیان ؟
چ وه‌ڵامێك ده‌بێت كاتێك كه‌ بفه‌رموێت (پرسیارت لێ‌ ناكه‌م له‌باره‌ی نوێژی به‌یانی و نوێژی به‌ كۆمه‌ڵ و رۆژووه‌كانت كه‌ به‌ دڵنیایه‌وه‌ ئه‌مانه‌ یه‌كێكن له‌ بنه‌ما سه‌ركیه‌كانی موسوڵمانی ) ئا له‌م ساته‌ وه‌خته‌دا هه‌ست به‌چی ده‌كه‌یت شه‌رمه‌زاری نه‌نگی غه‌مباری یان هه‌موو ئه‌مانه‌ به‌زه‌رده‌ خه‌نه‌یه‌كی دووڕوانه‌ ده‌خیته‌ ژێر لێوانه‌وه‌ ؟ ده‌بێت پێغه‌مبه‌ر (درودی خوای لێبێت) چیت پێ‌ بڵێ‌ ؟ ئایا پێت ده‌ڵێت تۆ مایه‌ی شانازی ئیسلام و موسوڵمانانیت یان ره‌نگی سوور هه‌ڵده‌گه‌ڕێت وه‌ به‌ توڕه‌یه‌وه‌ ماڵه‌كه‌ت به‌جێ‌ ده‌هێڵێت ؟ له‌ چ باره‌یه‌كه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و پێغه‌مبه‌ره‌ (درودی خوای لێبێت) ده‌دوێیت ؟ له‌ باره‌ی زام و زه‌بوونی موسوڵمانان له‌م جیهانه‌دا كه‌ لێوان لێوه‌ له‌ سته‌م و چه‌وساندنه‌وه‌ یان له‌ باره‌ی زانسته‌ ئایینیه‌كان و مێژووی موسوڵمانان یان له‌باره‌ی بوژانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی موسوڵمانان و په‌ره‌ پێدانی له‌ رووی
له‌ باره‌ی زام و زه‌بوونی موسوڵمانان له‌م جیهانه‌دا كه‌ لێوان لێوه‌ له‌ سته‌م و چه‌وساندنه‌وه‌ یان له‌ باره‌ی زانسته‌ ئایینیه‌كان و مێژووی موسوڵمانان یان له‌باره‌ی بوژانه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی موسوڵمانان و په‌ره‌ پێدانی له‌ رووی ئاین و ژیان به‌ زانستی و كرداری ؟ یاخود له‌باره‌ی خۆشه‌ویسته‌كه‌ته‌وه‌ ده‌دوێت كه‌ به‌ ته‌له‌فۆن قسه‌ت له‌گه‌ڵیدا ده‌چێت كافتریا و شوێنه‌ گشتیه‌ سنور شكێنه‌كانی ئاینی ئیسلام یان له‌باره‌ی تیپی مۆسیقا به‌ ناوبانگه‌كان كۆنسێرت و گۆرانی و رووداوی ناو زنجیره‌ دۆبلاژكراوه‌كانی ناو ته‌له‌فزیۆنه‌كان یان له‌ باره‌ی ئه‌ستێره‌كانی سینه‌مای جیهانی و دوا فلیمه‌كانیان یان له‌ باره‌ی پاڵه‌وانیه‌تیه‌كانی وتۆپی پێ‌ ی جیهانی دوا ئامانجه‌كانی یان له‌ باره‌ی ئه‌و باڕانه‌ی كه‌ چه‌ندان جۆری مه‌ی و ماده‌ی بێهۆشكه‌ر پێشكه‌ش ده‌كه‌ن یان له‌ باره‌ی دوا گۆڕانكاریه‌كانی بازاڕ و دۆلار له‌گه‌لێدا ده‌دوێت ؟ پاش ئه‌و په‌یامه‌ كورته‌ برای به‌رێز و خوشكی ئازیزم ئایه‌ هه‌ڵوێستت گۆڕا ؟ ئایه‌ چه‌ند ووته‌یه‌كی بێ‌ كه‌ڵك و به‌سه‌رچووت خوێنده‌وه‌ ؟
هه‌ڵدێیت له‌ خوایه‌ك كه‌ هه‌زار و یه‌ك ده‌رگای له‌سه‌ر تاوانباران خستۆته‌ سه‌ر پیشت و هه‌رده‌م واڵایه‌ خوشك و برای خۆشه‌ویست به‌بێ‌ گومان و دوو دڵی له‌ قیایه‌مه‌ت بیری ئه‌م په‌یامه‌ كورته‌ت ده‌كه‌وێته‌ بیر و له‌سه‌رت ده‌بێته‌ به‌ڵگه‌؟ وه‌ بێ‌ گومانیش به‌له‌وه‌ی كه‌له‌ قیامه‌تیشدا ده‌بێته‌ یه‌كێك له‌م دوو كه‌سه‌: كه‌سێك كه‌ سوپاسی خودا ده‌كات له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ په‌یامه‌كه‌ی پێ‌ گه‌یشتووه‌ و كاری پێ‌ كردووه‌ و وه‌لای ناوه‌ ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی ڕووڕه‌شی و مسۆكه‌ركردنیئاگری دۆزه‌خ. خوشك وبرای به‌رێز به‌ر له‌وه‌ی خێرا بكه‌ له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ت بۆ لای په‌روه‌ردگارت پێش چونی چركه‌ ساته‌كانی ژیانت چونكه‌ مردن زۆر له‌وه‌ نزیكتره‌ له‌وه‌ی كه‌ ئێمه‌ چاوه‌ڕوانی ده‌كه‌ین. خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت ((اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ مَّعْرِضُونَ {1} مَا يَأْتِيهِم مِّن ذِكْرٍ مَّن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ ) الانبياء
واتا : موحاسه‌به‌و لێ پرسینه‌وه‌ی خه‌ڵکی نزیک بۆته‌وه‌، له‌ کاتێکدا (زۆربه‌ی) ئه‌وان بێ ئاگا و غافڵن وپشتیان له‌ ئاینی خوا کردووه‌ و ڕوو وه‌ر‌گێرن (له‌به‌رنامه‌که‌ی) هیچ یاداوه‌ریه‌کی تازه‌یان له‌لایه‌ن په‌روه‌ردگاریه‌نه‌وه‌ بۆ نایه‌ت که‌ ئه‌وان گوێ بیستی نه‌بوو بن و له‌وکاته‌دا یاری و گه‌مه‌ی پێنه‌که‌ن

فاسق چی یە؟ فاسق لەبنچینەدا لە (فسق) ەوە هاتوە لەبنە ڕەتدا ئەگەردەنكی خورما لە توێكڵی خۆی دەرچوو پێی دەڵێن (فسق) كەواتە بەو كەسە دەڵێن (فاسق) كە لە فەرمانی خودای گەورە دەرچوبێت زانایانیش زۆر تەفسیریان هەیە لە سەر وشەی (فسق ) بۆ نمونە (القرطبی) دەڵێت (فسق) واتە دەرچون لە گوێڕایەڵی (اطاعە)ی خودا البیچاوی)دەلێت (الفاسق) واتە دەیرچون لەفەرمانی خودا ( الراغب
الاصفهانی) دەڵێ‌ (فسوق) بریتی یە لە ئەنجام دانی گوناه چ كەم بێ‌ چ زۆر فسق دەكرێتە چەند بەش؟ (فسق) دەكرێتە دو بەش كە بریتین لە‌و ( فسقەی) كە پێی لە ئیسلام دەرناچیت ابن عباس رەزای خودای لێ بێت دەڵێت: هەر ناوێك كە خودا بۆ غەیری موسڵمانی بە كار بهێنێ‌ وەكو ( خاسر, مسرف, ظالم, فاسق ) گشتیان بە مانای ( كفر دێن: واتە بە (كافر) لە قەڵەم دەدرێن, بەڵام ئەو ناوانەی پێشو كە خودا بۆ موسڵمانان بە كاری بهێنێ‌ ئەوانە بەمانای (فسق) دێن‌و بە گوناهبار لە قەڵەم دەدرێن, فسقی بێ‌ بروایان دەكرێت بە دوبەش: (1) ( فسق) ی بیروباوەری وەكو ( فسق) ی دوروەكان هەروەك خودای گەورە دەفەرموێت : (إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ ) التوبە(67
واتە : بە راستی دوروەكان لە ئایین دەرچون (2) (فسق)ی رەفتاری (فسق)ی (ئيیبلیس) نەفرەتی خودای لێ‌ بێت هەروەك خودای گەورە دەفەرموێت : (وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ ِ) الكهف (50) واتە:( ئێمە بە فریشتەكانمان گوت كەوا سوژدە بۆ ئادەم بەرن هەمویان سوژدەیان برد, تەنها ئیبلیس شەیتان نەبێت كەلە رەگەزی جنۆكەكانە لە فەرمانی خودا دەرچو سوژدەی بۆ ئادەم نەبرد) لە قورئاندا لە زۆربەی ئایەتەكان وشەی(فسق) بۆ (كافر) وبێ‌ بروایان بەكارهێنراوەبۆ نمونە (وَلَقَدْ أَنزَلْنَا إِلَيْكَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَمَا يَكْفُرُ بِهَا إِلاَّ الْفَاسِقُونَ) َالبقرە(99) واتە : بێ‌ گومان ئێمە ئایەت‌و نیشانەی رونی خۆمان بە سەر تۆدا ناردۆتە خوارەوە بەڵام
هیچ كەسێك پێ‌ ی نارازی نەبو تەنها فاسقەكان نەبن ( إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ) التوبە(67 واتە: بە راستی دوروەكان لە ئایین دەرچون پێغەمبەری خودا (صلی الله علیه وسلم ) دەفەرموێ‌ فَالْمُو مِنُونَ ا‌لَّذینَ ا‌مَنُوا بِی, وصَدَّقُوابِی, والفَاسِقُونَ ا‌لَّذِینَ كَذَبوا بِی, وجَحَدُوابِی ابن عاصم , طبرانی واتە: برواداران ئەو كەسانەن كە باوەریان پێ‌ هێناوم بە راستم دەزانن, بەڵام ( فاسق )ەكان ئەوانەن كەبە درۆم دەزانن‌و دڵا رەقن بەرامبەر من، بەڵام ئەو جۆرە فاسق) انەی كەپێ‌ ی لە ئیسلام دەرنەچون بریتین لە دو بەش (
1) ( فسق) ی بیروباوەری: هەروەك ابن القیم رەحمەتی خودای لێ‌ بێت دەڵێت ئەم جۆرە كەسانە ئەوانەن كە خاوەن (بدعە)ن ئەگەر چی بروایان بە خوداو پێغەمبەر هێناوە‌و حەرام بە حەرام دەزانن‌و حەڵا بە حەڵا دەزانن, بەڵام بە نەفامی بە دوای ئیسلام كەوتون یان بە كوێری بە دوای هەڵەی زانایان كەوتون وەكو( خەوارج, رافیزی‌و قەدەری‌و موعتەزیلی‌و جەهمی.......) یەكان هەروەها ( فسق) گشتی ترە لە ( بیدعە) هەروەك ( ابن صلاح) دەڵێت ( كُلُّ مُبْتَدِعٍ فَاسِقٌ ولیْسَتْ كُلُّ فَاسِقٍ مُبْتَدِعاً ) فتاوی ابن صلاح لاپەرە(28) واتە:( هەمو خاوەن بیدعەیەك (فاسق)ە بەڵام هەمو فاسقێك خاوەن بیدعە نی یە) (2) فیسقی رەفتاری: ئیمامی نووی رەحمەتی خودای لێ‌ بێت دەفەرموێ‌ ( وأَمَا الفِسْقُ فیحْصَلُ بِارتْكَابِ الكَبِیرَەِ أَو الإِضرَاڕ , عَلی الصَّغِیرَە ) ِ واتە: (فسق) بریتی یە لە ئەنجام دانی گوناهی گەورەو سوربون لە سەر گوناهی بچوك
فتاوی النووی ص(261) ئەم جۆرە (فسق)ەش چەند بەشێك دەگرێتە خۆبۆ نمونە: درۆكردن ( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ ) الحجرات( 6) واتە : ئەی بروادارینە ئەگەر پیاوێًكی فاسق‌و خراپ هەواڵێكی بۆ هێنان رونی بكەنەوە,چونكە ناخۆشە لە سەر قسەو هەواڵی ئەم پیاوە خراپە كۆمەڵێ‌ دوچاری سزا‌و نارەحەتی بكەن لە پاشان كە هەواڵەكە درۆ دەرچو بە داخ‌و مەراقەوە پەشیمان دەبنەوە لێرەدا فاسق بە مانای (كاذب) هاتوە. 2) جنێودان: هەروەك پێغەمبەری خودا (صلی الله علیه وسلم) دەفەرموێ‌ (سِبَابُ المُسْلِمِ فُسُوقٌ ) رواە البخاری واتە: (جنێودان بە موسڵمان لە ئایین دەرچونە
3) بوختان: هەروەك خودای گەورە دەفەرموێ‌ (وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاء فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَداً وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ) ( 4 ) واتە: ئەوانەی بوختان بەژنی پەرژین كراو (داوێن پاك) دەكەن‌و پاشان چوار شایەدیان نەهێنا ئەوا هەشتا داریان لێ‌ بدەن‌و بە شایەدیان وەرمەگرن, چونكە بە راستی ئەوانە فاسقن 4) ناوو ناتۆرەلە یەكترنان : هەروەك خودای گەورە دەفەرموێ‌ (وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ بِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ) الحجرات(11) واتە:( بانگی یەكتر مەكەن بە ناوی ناشیرین‌و خراپ, چونكە لە دوای باوەر زۆر ناشیرین‌و خراپە ناوبانگی گوناهو تاوان بكەوێتە شوێنی) زۆری تریش هەن بە (فسق)ی رەفتار دادەنرێن وەكو (دزی
دورویی بچوك, كوفری نیعمەت 1) هەڵوێستی ئەهلی سوننەو دژەكانیان چی یە دەربارەی فاسق ئەهلی سوننە‌و جەماعەت: كە ئێمەین ئێمە خاوەن روگە(قیبلە) بە كافر نازانین ئەگەرچی گوناهی گەورە( الكبائر ) ئەنجام بدەن جگە لە گوناهانەی كە دەبنە هۆی دەرچون لە ئایین بۆ نمونە 2) خودای گەورە دەفەرموێت (وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا) الحجرات(9) واتە: (ئەگەر دو تاقمی بروادار شەریان لەگەڵا یەكدا كرد ئێوە نێوانیان چاك بكەنەوە)
كەواتە : ئەگەر دەگونجێ‌ برواداران شەرلەگەڵا یەكدا بكەن بێ‌ ئەوەی لە ئیمانیش دەربچن. یان پێغەمبەری خودا صلی الله علیه وسلم دەفەرموێ‌ : ( لايزْنی الزَّانی حِینَ يزْنی وهُو مُومِنْ, ولا يسرقُ السَّارقُ حِینَ يسْرقْ وهُو مُومِنْ, ولا يشْرَبِ الخَمْرَ يشْرَبُهَا وهُو مُومِنْ) رواە البخاری واتە: زیناكەر لە حاڵەتی زینا كردنا بروادار نی یە, وە دز لە حاڵەتی دزیەكەی بروادار نی یە, مەی (ئارەق) خۆر لە حاڵەتی خواردنەوەی مەیە كەیدا بروادار نی یە] واتە: لەو حاڵەتانەی باس كران بروادارنین ئەگەر نا هەر بروادارن كەواتە هێندێ‌ جاركاری شەر لەگەڵا یەكتری كردن‌و دزی‌و مەی خواردنەوەو زیناكردن‌و هتد) لە برواداران دەپشكوێتەوە,بەڵام لەم حاڵەتانە وشەی (فاسق) یان بۆ بەكار ناهێنرێ ‌ 2) موعتەزیلەكان: ئەم جۆرەیان پیاوی(فاسق) لە لای ئەوان بە هیچ جۆرێك بە بروادار دانانێن هەروەك بە كافریشیان لە قەڵەم نادەن, بەڵكو دەیان خەنە نێوان دو شوێنان واتە:( منزلە بین منزلتین) نە بروادارن نەكافریشن.

3) خەواریجیەكان: رای ئەمانیش بە جۆرێكە كە گوناهێكت كرد چ بچوك‌و چ گەورە ئەوا بە كافر دادەنرێت‌و لە ئیسلام دەشۆرێت. (4) ( مرجئە )ەكان: ئەمانەش دەڵێن هەرچەند تاوان بكەیت لەم جۆرە تاوانەی كەباس كران ئەوا هەربە برواداری دەمێنێتەوە‌و ناچێتە قاوغی هیچ ناوێكی تر. كەواتە ئەوەی راست بێت تەنها رای ئە هلی سوننەو جەماعەیە, بەڵام رای ئەوانی تر جێگای باوەرنین‌و دژایەتی سەدان ئایەت‌و فەرمودەكانی پێغەمبەرن (صلی الله علیه وسلم ) ئایا نوێژلە دوای هەمو ئیمامێك دروستە ؟ ئەگەر ئەو ئیمامە كوفرێكی ئاشكرای لێ‌ بینرا ئەوا نوێژ لە دوای ئەو ئیمامە دروست نی یە, بەڵام ئەگەر ئیمام خاوەن بیدعە بو یان فاجربو ئەوا بە پێ‌ ی چەند فەرمودەیەك‌و چەند روداوێكی مێژوی نوێژ كردن لە دوای ئەو ئیمامە دروستە بۆ نمونە پێغەمبەر (صلی الله علیه وسلم) فەرموی ( یُصَلُّونَ لكُمْ فَاِنْ أَصَابُوا فَلكُمْ ولهُمْ واِنْ اخْطاۆوا فَلكُمْ وعَلیْهِمْ )صحیح رواە احمد
و ( ئه نه سی كوری مالك) رەزای خودایان لێ‌ بێت نوێژیان لە دوای (حجاج)ی ( یوسفی الثقفی ) كردوە هەرچەند ( حجاج ) پیاوێكی فاسق‌ و زۆرداربوە هەروەها ( عبدالله ی كوری مه سعود ) كاتی خۆی نوێژی لە دوای ( وه لیدی كوری عقبە كوری ابن محیط) دەكرد كەچی ئەو پیاوە ئارەق خۆریش بوە هەتا (عثمان كوری عه ففان ) جارێكیان جەڵدەی لێ‌ داو (3) لە ویلایەتی ( كوفە) شی دەركرد یان هەرئەم پیاوە جارێكیان لە نوێژی بە یانی (4) ركاتی نوێژی بۆ خەڵكی كردو پاشان پێ‌ ی گوتن كەمن نوێژتان بۆ زیاتر دەكەم تا خێَری زیاتر بێت,بەڵام لەو كاتەی ئەگەر ئیمامی فاجریان فاسق خاوەن بیدعە بو ئەوا پێویستە ئاگادار بكرێتەوە تاوەكو پەشیمان ببێتەوە ئەگەر لە هەمان كات ئیمامێكی تر هەبو بە رواڵەت دیار بو كە ئیمامێكی خواناسە ئەوا دەبێ‌ دور بكەویتەوە لەو ئیمامە فاجرەكە تائەو دەمەی پەشیمان دەبێتەوە,بەڵام ئەگەر زانرا كەوا ئیمامی تر نی یە ئەوا دەبێ‌ نویژەكەی هەر لە دوا بكرێ‌, چونكە جومعەو جەماعەت دەبێ‌ هەر بكرێ‌ بۆیە دەبێ‌ نوێژ لە دوای ئەو ئیمامە بكرێ‌ تاوەكو جومعەو جەماعەت نەچێ‌ یان دەبێ‌ نوێژەكەی لە دوا نەكرێ‌ كە
ئەویش دەبێتە هۆی چواندنی جومعەو جەماعەت كەواتە نوێژكردن لە دوای ئیمامێكی فاسق یان فاجر یان خاوەن بیدعە دروستەو دەكرێت وصلی اللە علی محمد وعلی الە محمد

به‌ڵگه‌ له‌سه‌ر بوونی خوای گه‌وره‌ ئیمام ئه‌بوحه‌نیفه‌ وه‌ڵامی بێبڕواكان ده‌داته‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ بوونی خوای گه‌وره‌ كه‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ ئازادیه‌كی ته‌واو هه‌بوو لە سەردەمی ئیمامی ئەبو حەنیفەدا ، ئیمام قوتابی بوو لە لای مامۆستا پایە بەرز "شێخ حماد" ئیمامی ئەبو حەنیفە لە خەودا بینی كە بەرازێك دەیەوێت دارێكی گەورە هەڵكۆڵێت بەڵام لقێكی زۆر بچوكی ئەو دارە دەستی كرد بە لێدانی بەرازەكە و بە هاوارەوە هەڵهات.لە دوایدا بەرازەكە بوو بە ئادەمیزادو بەندایەتی بۆ خوای گەورە كرد . ئەبو حەنیفە ئەم خەوەی بۆ مامۆستاكەی گێڕایەوە ، مامۆستاكەش وتی كۆمەڵێك بێ‌ باوەڕ
هاتوون باوەڕیان وایە كە سروشت هەموو شتێكەو خوایەك لەم گەردوونەدا وجودی نییە ، سوڵتەی وڵاتیش منی دەست نیشان كردووە هەتا وڵامیان بدەمەوەو شوێن و كاتمان دیاری كردووە هەتا زاتێك ئیسپات بكەم كە نەچاو لە دونیادا دەیبینێت و نە دەستیش هەستی پێ دەكات ، دەترسم خەڵكی توشی فیتنەو نارەحەتی ببن ،ئەوجار ئەبو حەنیفە فەرموی ئیستا تەعبیری خەونەكەم زانی بەرازەكە سەرۆكی ئەو بێ‌ باوەڕانەیەو سەر دەكێشێت بەقەدی درەختی زانستدا كە تۆی و لقێكی بچوكی دەرختەكەش بە بەڵگە لێی دەدات و لەدوایدا ئەو بێ‌ باوەڕە ئیمان دێنێت ە دەبێتە قوتابی ، ئەبو حەنیفە وتی : مامۆستا پێت چۆنە كە من بچم بۆ وڵام دانەوەی ؟ ئەگەر سەركەوتم بە سەریاندا ئەوە باشەو بەجێی بێڵە بۆ من ، وتی بە خەڵكیش كە مامۆستا زۆر لەوە گەورەترە بێتە وەڵامدانەوەی ئەم مەسەلە ئاسانە ، لە بەر ئەوەی بچوكترین قوتابی خۆی ناردوە بۆ وڵام دانەوەی بێ‌ باوەڕان ، رووی كردە بێ‌ باوەڕان و ووتی : ئامادەی هەموو پرسیارەكانی ئێوەم فەرموون پرسیار بكەن .
ئــــــــەوانــــیــش وتـــــیـــان پرسیار /لە چ ساڵێكدا خوای گەورە لە دایكَ بووە ؟ وەڵام / خوای گەورە كەسی لێ‌ نەبوەو دایك و باوكیشی نییەو نەبوە ، هەر وەك دەفەرموێت " لم یلد و لم یولد " پرسیار / خواكەتان كەی بوە ؟ وەڵام /خوای گەورە پێش زەمان و كات بوەو هیچ كەسێك پێش خوا نەكەوتوە لە بووندا . پرسیار / نموونەیەكی واقعیمان دەوێت بۆ ئەو وەڵامە ؟ وەڵام /پێش ژمارە چوار چەندە ؟ وتیان سێ‌ , وتی پێش سێ‌ چەندە ؟ وتیان دوو ، وتی پێش دوو چەندە ؟ وتیان یەك ، وتی پیَِش یەك ؟ وتیان هیچ ژمارەیەك پێش یەك نییە ، ئیمامی ئەبو حەنیفە وتی :یەكێكی ژمارەیی هیچی لە پێشەوە نەبێت ئەی چۆن دەگونجێت یەكێكی حەقیقی كە خوای گەورەیە و قەدیمەو كەسی لە پێشەوە نیە لە یەكێكی تر بوبێت !؟ كەواتە خوای گەورە هەر بوەو هەر دەمێنێت . پرسیار /خوا رووی لە چ شوێنێكە
لە دونیادا دەیبینێت و نە دەستیش هەستی پێ دەكات ، دەترسم خەڵكی توشی فیتنەو نارەحەتی ببن ،ئەوجار ئەبو حەنیفە فەرموی ئیستا تەعبیری خەونەكەم زانی بەرازەكە سەرۆكی ئەو بێ‌ باوەڕانەیەو سەر دەكێشێت بەقەدی درەختی زانستدا كە تۆی و لقێكی بچوكی دەرختەكەش بە بەڵگە لێی دەدات و لەدوایدا ئەو بێ‌ باوەڕە ئیمان دێنێت ە دەبێتە قوتابی ، ئەبو حەنیفە وتی : مامۆستا پێت چۆنە كە من بچم بۆ وڵام دانەوەی ؟ ئەگەر سەركەوتم بە سەریاندا ئەوە باشەو بەجێی بێڵە بۆ من ، وتی بە خەڵكیش كە مامۆستا زۆر لەوە گەورەترە بێتە وەڵامدانەوەی ئەم مەسەلە ئاسانە ، لە بەر ئەوەی بچوكترین قوتابی خۆی ناردوە بۆ وڵام دانەوەی بێ‌ باوەڕان ، رووی كردە بێ‌ باوەڕان و ووتی : ئامادەی هەموو پرسیارەكانی ئێوەم فەرموون پرسیار بكەن ؟ وەڵام /ئەگەر چرایەكمان لە تاریكیەكدا هەڵكرد رووناكیەكەی روو لە كوێ‌ دەكات ؟ وتیان لە هەموو جێگەیەك . وتی : باشە ئەوە حاڵی رووناكیەكەی دروستكراو بێت ، ئەی رووناكی ئاسمانەكان و زەوی دەبێت چۆن بێت ! وە خوای گەورە دەفەرموێت ( اللهُ نُور السماواتِ والارض ) واتـــا ( پەروەردگار نورو رۆشنایی ئاسمانەكان و زەوی یە )
پرسیار / شتێكمان لە بارەی خواوە زانی ، بەڵام ئایا زاتی خوا رەقە وەكو ئاسن یان شلە وەكو ئاو یان گازە وەكو دوكەڵ و هەڵم ؟ وەڵام /ئێوە دانیشتون لە لای نەخۆشێك كە لە گیانەڵادا بوبێت ؟ وتیان : بەڵێ‌ ، وتی پێش ئەوەی بمرێت قسەی لەگەڵ دەكردن ، بەڵام كەمرد جووڵەی نەماو چوە حاڵەتی سكونەوە ؟ ئەو حاڵەتە چی گۆڕی ؟ وتیان : لە بەرئەوەی گیانی دەرچوو ، وتی : روحی دەرچوو ئیوەش ئامادەبون لە لای ؟ وتیان : بەڵێ‌ وتی : پێناسەی ئەو روحەم بۆ بكەن ، رەقە وەكو ئاسن شلە وەكو ئاویان گازە وەك دوكەڵ ە هەڵم ، وتیان : هیچی لە بارەوە نازانین ، وتی : باشە روح دروستكراوێكی خوای گەورەیە بەو جۆرە هیچی لە بارەوە نازانن ، ئەتانەوێ‌ پێناسەی خوای گەورەتان بۆ بكەم ، بەڕاستـــی سەیـــرە ! پرسیار / وتیان خوا لەچ شوێنێكدایە ؟ وەڵام / ئەكەر كوپێك شیر بێنین ئایا رۆنی تێدایە ؟ وتیان : بەڵێ‌ : وتی ئەو رۆنە لە كوێدایە ؟ وتیان : شوێنێكی دیاریكراوی نیە بە لكو لە هەموو گەردیلەبەكی شیرەكەدیەو بڵاوەی كردوەو ، وتی : باشە دروستكراوێكی وەك شیر ئەوە حاڵی بێت ، ئەی ئێوە پرسیاری چی دەربارەی خوا دەكەن ؟
پرسیار / ئایا هەموو كارێك نەخشە بۆ كێشراوە ، ئەی ئیستا خوای گەورە چ كارێكی هەیە ؟ وەڵام / شتانێك دەردەخات و گەل و خەڵكێك بەرز دەكاتەوەو هەندێكیش نزم دەكاتەوە . پرسیار /وتیان : چۆن بەهەشت سەرەتای هەیە و كۆتایی نییە ؟ وەڵام / وتی : هەر وەكو چۆَن ژمارە بیركاریەكان سەرەتایان هەیە و كۆتایان نییە . پرسیار / وتیان : چۆن لە بەهەشتا خواردن دەخۆین و پاشە رۆمان نابێت ؟ وەڵام / وتی : هەموومان لە سەرەتای دروست بۆنماندا لە سكی دایكدا "نۆ" مانگ خۆَراك و خواردنەوە لە خوێنی دایك وەردەگرین هیچ پاشەرۆیەكمان نیە و لە سەرەتادا لە تۆوێكی زۆر بچوك كە بە ووردبین دەبینرێت دەست پێ‌ دەكەین و لە دوای "نۆ"مانگ منداڵێكی تەواو لە دایك دەبێت . پرسیار / وتیان : چۆن لە بەهەشتا پێویستیەكان بە بەخشین زیاد دەكات و كەم ناكات و دەمێنێتەوە تەواو نابێت؟ وەڵام / وتی : هەر وەكو چۆن لە دوونیادا عیلم بە بەخشین كەم ناكات بەڵكو زیاد دەكات .
پرسیار / وتیان : باشە خوامان پیشان بدە مادام هەیە و ، شەیتان لە ئاگرەو بە ئاگریش عەزاب دەدرێت و ، وەئایا شەڕو خێریش نوسراوە لە سەر ئادەمیزاد ، ئیتر پاداشت و تۆڵە لە بەرچی ؟ وەڵام / وتی : بۆ وەڵامی ئەم سێ‌ پرسیارە پێویستە روونی بكەینەوە ! دەستی برد بۆ كڵۆ گڵێكی رەق و كێشای بەسەری گەورەكەیان دا و ئازاری پێگەیان و ئەویش ناڕەزایی دەربڕی و ن ئیمامیش وتی : ئەوە وەڵامی پرسیارەكەتە ! وتیان : چۆن ؟ وتی : ئایا ئەو كڵۆَیە ئازاری دایت ؟ وتی : بەڵێ‌ ، وتی : ئازارەكە لە كوێدایە ؟ وتی : لە ناو برینەكەدایە ، وتی : وێنەی ئازارم پیشان بدە هەتا خوات پیشان بدەم ( ئازار هەیە و نای بینین بەڵام هەستی پێ‌ دەكەین وە خوای گەورە هەیە و نای بینین بەڵام هەستی پێ‌ دەكەین ) وە ئەو كڵۆیە گڵ و قوڕ بوو وەتۆش لە قوڕ دروست بویت ، ئەی بۆ چی ئازاری دایت!؟ وە لێدانەكەش دەسەڵاتی منی تیانەبو مقەدەربوە بەسەرتەوە ؟ لەم كاتەدا سەرۆكی بێ‌ باوەڕەكان ئیمانی هێنا ، ئیمامی ئەبو حةنیفەش پارچە شیعرێكی خوێندەوە . ئەم رووداوە لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیسلامیدا رووی داوەو ، ئازادیەكی تەواو هەبوو لە بەر ئەوەی بێ‌ باوەڕان داوای مونازەرەو وتوو وێژی